Srpska politička istorija modernog doba djeluje kao dug, mučan niz pogrešnih procjena, emotivnih reakcija i vjerovanja u šarene laže. Sa hladne istorijske distance vidi se koliko je skupo plaćan svaki izbor napravljen iz čistog inata ili pod uticajem zapaljivih parola.
Sve je počelo one majske noći koja je trajno obilježila političku sudbinu ovog prostora.
1. 1903. GODINA – KRVAVI TEMELJ
Svirepim ubistvom kralja Aleksandra Obrenovića i kraljice Drage oficirska zavjerenička grupa ustanovila je obrazac koji Srbiju prati više od jednog vijeka. Umjesto institucija, zakona i pravne države, ustoličeni su preka sablja, zavjera i paradržava.
Začet je opasan refleks: vlast koja nam se ne sviđa ne smjenjujemo kroz institucije, nego nasiljem i revolucijom. Srbija je pred Evropom postala zemlja u kojoj kraljeve ubijaju oni koji su im položili zakletvu.
2. 1918. GODINA – ALEKSANDROVA UTOPIJA JUGOSLOVENSTVA
Vođen megalomanijom i romantičarskim zabludama, Aleksandar Karađorđević pobjedu u Prvom svjetskom ratu i ogromne žrtve ugradio je u stvaranje zajedničke države. Pobjednici i poraženi našli su se pod istim krovom, a srpska i crnogorska državnost utopljene su u iluziju o „troimenom narodu“.
Zamišljena kao država ljubavi i bratstva, Jugoslavija je od početka nosila duboke protivrječnosti i sjeme budućeg raspada.
3. 1945–1974. GODINA – BROZOVA MINIRANJA
Josip Broz je Aleksandrovu grešku preveo u komunizam i učvrstio poredak na štetu srpskog naroda. Logika „slaba Srbija — jaka Jugoslavija“ dobila je izraz u dvije autonomne pokrajine, čiji je položaj Ustavom iz 1974. dodatno ojačan, uz mogućnost blokiranja odluka Srbije.
Time su produbljene podjele koje će kasnije eksplodirati. Ni danas mnogi ne prihvataju da je blagostanje Titovog doba velikim dijelom počivalo na povoljnom geopolitičkom trenutku poslije Drugog svjetskog rata, a ne na trajno održivom sistemu.
4. 1989. GODINA – MILOŠEVIĆEV LAŽNI PRKOS
Reakcija na Titovo nasljeđe iznjedrila je bankara koji je ponudio galamdžijski radikalizam. Opijen narativom prkosa, narod je podržao lidera čija je politika završila izolacijom, sankcijama, ratnim porazima, bombardovanjem NATO-a, masovnim egzodusima i gubitkom kontrole nad Kosovom.
5. 2000. GODINA – DOS-OV PRIVID
Umjesto temeljne promjene sistema i uspostavljanja pravne države, pobjeda nad Miloševićem donijela je nesložnu koaliciju bez jedinstvene vizije.
Sumnjive privatizacije, rasprodaja privrede i neispunjena očekivanja ostavili su razočarane građane, dok su institucije ostale prazne ljušture.
6. 2012. GODINA – VUČIĆEV REŽIM
Kao odgovor na neuspjehe i aroganciju prethodnika, narod ponovo bira iz inata. Rezultat je tehnologija vladanja u kojoj je državni aparat podređen jednoj politici i jednom čovjeku.
Groteska takvog sistema posebno se ogolila tokom posljednjeg predsjedničkog mandata i raspisivanja još jednih vanrednih parlamentarnih izbora.
SADAŠNJOST: PITANJE ZA MILION DOLARA
U novi izborni ciklus ulazimo sa novom opcijom – Studentskom listom, mladim ljudima i profesorima sa impresivnim titulama, uz obećanja korjenitih promjena, oslobađanja pravosuđa, novih policijskih jedinica i odlučnih rezova.
Pitanje nije jesu li obećanja lijepa. Lijepa su bila i 1918, i 1945, i 1990, i 2000, i 2012. godine.
Pitanje je da li je birač poslije više od 120 godina lutanja naučio da razlikuje kabinetsku naučnu fantastiku od ostvarive državne politike.
Ili je ulog ponovo samo inat, pa kom opanci, kom obojci? Odgovor ćemo saznati brzo, a cijenu će, kao i uvijek, platiti građani Srbije.
PORAZNE CIFRE VJEČITOG SRPSKOG „REVOLUCIONARNOG NABOJA“
Hipotetičke računice o demografskom potencijalu otvaraju sumorno pitanje: koliko bi Srba danas bilo bez ratova, bratoubilaštva, političkih eksperimenata i masovnog iseljavanja?
Prema procjenama na kojima počiva ovaj osvrt, izgubljeno je gotovo dvije trećine mogućeg demografskog potencijala. Umjesto današnjeg broja, govori se o mogućih 16–18 miliona Srba na Balkanu, dok najviše procjene prelaze i 22 miliona. To su, ipak, pretpostavke o neostvarenoj istoriji, a ne brojke koje se mogu dokazati običnim sabiranjem.
Poslije svega, teritorijalni bilans današnje Srbije, ako se Kosovo izuzme iz njene efektivne uprave, u odnosu na Obrenovićevu kraljevinu svodi se uglavnom na Vojvodinu i dio Sandžaka — uz trajne političke sporove i podjele.
Prema brojkama navedenim u ovom osvrtu, Obrenovićeva Srbija imala je oko 2,4 miliona etničkih Srba, od kojih je svega 2,5 odsto živjelo u Beogradu. Danas se govori o oko 5,3 miliona Srba u Srbiji, uprkos doseljavanju iz drugih krajeva.
Još poraznije djeluje računica za „užu Srbiju“: manje od 4,1 milion Srba, odnosno oko 2,7 miliona kada se izuzme Beograd — svega oko 300.000 više nego prije 120 godina.
Istovremeno, ostaje pitanje koliko bi taj prostor mogao imati stanovnika uz ravnomjeran razvoj i visok standard. U optimističnim poređenjima sa danskim modelom pominje se i sedam miliona.
Ako je taj i takav „dobitak“ zaista vrijedio, prema ovim hipotetičkim računima, više od deset miliona izgubljenih života i nerođene djece – neka je svima Bogom prosto.
Izvor: Pravoslavne Viber grupe
Autor teksta nepoznat